1.Cho bé bú mẹ ngay sau khi sinh, duy trì thời gian bú mẹ càng lâu càng tốt. Các nghiên cứu đã chứng minh rằng những bé được bú mẹ thường có chỉ số IQ cao hơn những bé ăn sữa ngoài.

2. Nhìn bé với ánh mắt trìu mến. Ngay từ khi sinh ra, bố mẹ hãy giao tiếp với con bằng ánh mắt trìu mến, thể hiện sự yêu thương vô hạn đối với bé. Mỗi khi bé thức, bố mẹ hãy nhìn thẳng vào mắt bé, giúp bé nhận biết khuôn mặt bố mẹ, luyện tập khả năng ghi nhớ của mình.

3. Dành nhiều thời gian chăm sóc bé. Bố mẹ nên thường xuyên âu yếm, vuốt ve, thơm bé để bé cảm nhận tình cảm của bố mẹ dành cho bé.

Không nên suy nghĩ bé sơ sinh chưa nhận biết được gì. Đừng đợi đến khi bé được khoảng 3 tháng tuổi mới bắt đầu kể chuyện hay nói chuyện với bé . Bố mẹ nói chuyện với bé càng sớm, càng nhiều, bé càng nhanh biết hóng chuyện và biết nói.

 

Bố mẹ luôn yêu thương, chăm sóc giúp bé phát triển trí não tốt hơn

 

4. Luôn tạo cho bé cảm giác vui vẻ. Bố mẹ hãy hát cho bé nghe lúc bé thức hoặc hát ru bé ngủ, không cần quan tâm mình hát hay hay dở. Một số nghiên cứu đã chỉ rằng nghe những giai điệu âm nhạc giúp bé phát triển khả năng học toán.

Cười đùa, cù toàn thân bé, làm bé cười và cười to thành tiếng, giúp bé phát triển khả năng hài hước.

5. Chơi cùng bé. Khi bé lẫy, bố mẹ cũng có thể nằm sấp người xuống để mặt đối mặt với bé, nói chuyện với bé.

Khi bé biết trườn bò, bố mẹ có thể nằm trên giường để bé bò qua hay trườn lên người, hoặc để bé bám vịn vào đứng lên. Điều này giúp bé rèn luyện khả năng vận động.

Bố mẹ cũng có thể đặt chiếc đệm sofa, gối, hộp hay đồ chơi, chỉ cho bé cách để trườn qua, luồn xuống hay bò quanh. Điều này sẽ giúp bé học được khả năng phối phợp và kỹ năng giải quyết vấn đề.

6. Luôn “thuyết minh” về mọi hành động của bố mẹ. “Bố thay bỉm cho con này”, “Mẹ tắm cho con nhé”, “Mẹ rửa mặt cho con sạch sẽ”,… Điều này giúp bé rèn luyện khả năng xây dựng vốn từ ngữ phong phú và đa dạng.

7. Chơi "ú- òa": Bố mẹ trốn đi (hoặc che mặt đi) và xuất hiện (mở tay che mặt ra) cùng với tiếng "ú-òa" sẽ làm bé thích thú và rèn cho bé nhận biết về một vật có thể biến mất rồi trở lại sau đó.

8. Bắt chước bé: Khi bé lớn hơn một chút, thỉnh thoảng, bố mẹ hãy làm theo những hành động của bé như: chun mũi, mút môi, cười đùa tạo âm thanh ngộ nghĩnh... Cách này giúp bé rèn luyện khả năng sáng tạo.

 

Bảo Châu
 (Tổng hợp)

Hiện nay, khi chăm bé sơ sinh rất nhiều bậc cha mẹ vẫn đang áp dụng những kinh nghiệm chẳng giống ai.

Đến thăm một cô bạn vừa sinh con gái đầu lòng, tôi ‘sốc ngược’ khi thấy cuống rốn của bé được treo lửng lơ dưới bóng đèn. Khi tôi hỏi về chuyện này, bạn phân bua: “Mẹ chồng bảo làm thế bé lớn lên sẽ sáng dạ và có hiếu với cha mẹ nên nằng nặc đòi thực hiện”. Dù bạn tôi chẳng có chút niềm tin nào với bí kíp đó, nhưng vì sợ bà phật lòng lại quay ra giận dỗi, để ấm nhà yên cửa, bạn vẫn nghe theo.

Khi tôi kể lại chuyện này với một chị bác sĩ sản khoa thân quen, chị cười vang và nói đó là ‘chuyện lạ’ thường ngày ở huyện với rất nhiều cha mẹ, nhất là những người mới ‘lên chức’. Rồi chị mở rộng tầm mắt cho tôi bằng một list dài bí kíp ‘quái’ khi chăm sóc trẻ sơ sinh, được chị góp nhặt nhiều năm trong nghề. Mới thấy, chẳng riêng gì bạn tôi, rất nhiều bậc cha mẹ khác vẫn đang áp dụng những kinh nghiệm chẳng – giống – ai để chăm bé sơ sinh.

Dưới đây, tôi xin liệt kê ra một số lỗi chăm bé sơ sinh đã ‘lỗi thời’ để chị em biết và nên tránh:

Không có một cơ sở khoa học nói rằng treo cuống rốn của trẻ cạnh đèn hay gương là trẻ thông minh. Đây hoàn toàn là kinh nghiệm mê tín của một số người. Sự thông minh của trẻ phụ thuộc vào nhiều yếu tố như: gen di truyền, giáo dục, môi trường sống, chất dinh dưỡng…

Việc treo cuống rốn không có tác dụng gì mà còn ảnh hưởng tới sự trong lành tại phòng bé. Cuống rốn để lâu sẽ tạo điều kiện cho vi khuẩn xâm nhập, thậm chí có mùi và ruồi muỗi. Tốt nhất nếu muốn giữ cuống rốn làm “kỷ niệm” bạn nên chôn trong vườn hoặc chậu cây cảnh, bồn hoa…

Nhiều người quan niệm, sau sinh mẹ và bé nên nằm ở phòng tối, kín gió. Nhưng thực tế, căn phòng thiếu ánh sáng không tốt cho sức khỏe của cả mẹ và bé. Trong căn phòng tối này, mẹ khó phát hiện vàng da sớm ở bé. Nhiều trường hợp khi mang bé ra ánh sáng thì nhận ra bé bị vàng da nặng tới lòng bàn tay bàn chân, hậu quả là nguy cơ tử vong và di chứng thần kinh tâm thần rất cao.

Thiếu ánh sáng mặt trời sẽ làm tăng nguy cơ thiếu vitamin D, làm trẻ khóc đêm liên lục, dễ giật mình, ọc sữa, còi xương… Trong phòng tối mẹ cũng khó phát hiện những bất thường ở trẻ như mụn mủ da, khó nhìn rõ để chăm sóc bé được tốt và nhiều khi phòng tối lại kèm quá kín gây không khí tù đọng, hôi hám nên nguy cơ nhiễm trùng sẽ rất cao.

Theo quan niệm cũ, nằm than có lợi là giữ ấm cơ thể, giúp trẻ và sản phụ cứng cáp hơn. Tuy nhiên, khoa học đã chứng minh, nằm than sau sinh lợi ít, hại nhiều.

Than đốt lên sẽ phóng ra một lượng khí CO2. Người mẹ có sức chịu đựng, có thể không bị ảnh hưởng CO2 nhưng với trẻ sơ sinh, nếu hít phải khí CO2 dễ bị ngạt, nặng hơn sẽ ảnh hưởng đến hệ thần kinh, não của trẻ…

Không ít ông bố bà mẹ giam con trong nhà 24/24 trong vòng 6 tuần đầu để tránh nắng, gió…. Đây lại là một lỗi ngớ ngẩn khác. Nên cho trẻ làm quen dần với môi trường xung quanh trong tuần thứ hai. Tuy nhiên, cần lưu ý không cho trẻ ra ngoài quá lâu. Cho trẻ ra ngoài vào những thời điểm thích hợp như từ 9 – 10h hoặc từ 15h – 16h, khi thời tiết không quá lạnh và cũng không quá nóng. Lưu ý mặc quần áo cho trẻ  phù hợp với điều kiện thời tiết.

Thật sai lầm khi nghĩ rằng băng kín rốn trẻ sơ sinh giúp bảo vệ rốn bé tối ưu nhất. Sự thật, việc băng kín rốn sẽ tạo môi trường tốt cho sự sinh sôi, phát triển của vi trùng, dễ gây nhiễm trùng rốn và làm chậm quá trình rụng rốn của bé.

Tốt nhất, khi quấn tã cho bé, mẹ nên quấn tã dưới rốn để hở rốn cho bé. Chỉ phủ lớp vải mỏng lên rốn để dễ bề quan sát, giúp rốn mau khô, nhanh rụng, ít nhiễm trùng và ít tạo chồi rốn.

Trong thời gian bé chưa rụng rốn, khi tắm tránh làm ướt rốn. Nếu ướt, phải thay băng rốn ngay cho bé.Rốn bé sơ sinh  có mủ và có mùi hôi là dấu hiệu nguy hiểm, cha mẹ cần đặc biệt lưu tâm.

Trẻ từ khi sinh ra đến 30 ngày được gọi là sơ sinh. Trẻ sinh ra đủ tháng khi tuổi thai từ đủ 37 tuần đến hết 41 tuần. Trẻ sơ sinh đủ tháng có cân nặng lúc đẻ trên 2,5 kg, chiều dài của bé trung bình 48 – 50cm. Để trẻ được khỏe mạnh, nhân viên y tế thôn bản cần hướng dẫn các bậc cha mẹ các phương pháp chăm sóc trẻ ngay từ lúc sơ sinh.

Trong tử cung của mẹ, thân nhiệt của trẻ luôn được ổn định nhưng ngay sau khi ra đời, trẻ đã bị mất nhiệt bởi nhiệt độ môi trường thấp hơn. Do vậy, trẻ sơ sinh cần được giữ ấm. Phòng trẻ nằm phải ấm (28 – 30oC), thoáng, không có gió lùa.

Mẹ và bé nên tắm nắng sáng sớm mỗi ngày khoảng 15-20 phút. Tắm nắng không những giúp trẻ có vitamin D để hấp thu tốt canxi trong sữa mà còn giúp nhanh chóng giảm vàng da. Các dụng cụ dùng cho trẻ như: thìa, cốc, bình sữa… phải rửa thật sạch, luộc nước sôi trước khi dùng để đảm bảo vệ sinh. Tã lót, quần áo, mũ, bao tay chân… của trẻ cần phải được giặt sạch phơi dưới nắng.

Trẻ sơ sinh thường có hiện tượng vàng da sinh lý. Vàng da (kèm với tiểu vàng) bắt đầu xuất hiện vào ngày thứ 2, thứ 3 sau sinh, đạt đỉnh điểm vào ngày thứ 3, thứ 4, sau đó giảm dần.

Lớp chất “gây” bao phủ bên ngoài da trẻ trong ngày đầu mới sinh có vai trò giữ nhiệt và bảo vệ cho da trẻ. Do vậy, không nên tắm làm sạch chất “gây” trên da bé ngay sau sinh. Từ ngày thứ 2 trở đi, lớp chất “gây” này lại là môi trường rất thuận lợi cho khả năng nhiễm khuẩn da. Chính vì vậy mà sau khi ra đời từ 24-48 giờ, hàng ngày trẻ phải được tắm sạch. Chú ý, khi rốn trẻ chưa rụng thì lúc tắm tránh làm ướt rốn và sau khi tắm xong phải thay ngay băng rốn vô khuẩn cho trẻ.

Chăm sóc trẻ sơ sinh

Rốn của trẻ phải được chăm sóc kỹ từ lúc mới sinh đến khi rốn rụng. Không nên băng kín rốn vì băng kín rốn sẽ tạo môi trường tốt cho vi khuẩn gây nhiễm trùng rốn và chậm rụng rốn. Để hở rốn sau khi chăm sóc, quấn tã dưới rốn, rốn sẽ mau khô, nhanh rụng, ít nhiễm trùng. Cuống rốn sẽ rụng tự nhiên sau 7-15 ngày. Rốn mới rụng phải giữ khô sạch cho tới khi lên sẹo.

Nên cho trẻ nằm cùng mẹ và cho bú càng sớm càng tốt. Trong vòng 30 phút sau sinh nên cho trẻ bú mẹ để tận dụng nguồn sữa non và các chất kháng khuẩn. Cho trẻ bú đúng tư thế sẽ giúp mẹ tiết nhiều sữa cho con. Người mẹ bế trẻ sao cho: Tư thế đầu và thân trẻ thẳng hàng, bụng trẻ áp sát bụng mẹ, mũi trẻ đối diện bầu vú mẹ, tay mẹ nâng đầu, vai và mông trẻ. Trẻ cần được bú nhiều lần trong ngày (ít nhất 8 lần), bú cả ban đêm. Người mẹ nên cho trẻ bú cả sữa đầu lẫn sữa cuối, không để sữa còn lại trong bầu vú; cho trẻ bú đều cả 2 bên, bú hết bên này mới chuyển sang bên kia, lần sau đổi bên. Phần lớn trẻ sau khi bú dễ bị trớ hoặc nôn ra sữa vừa bú. Để giảm bớt nôn trớ, sau khi trẻ bú, bế trẻ đứng 5-10 phút, đến khi trẻ ợ hơi xong mới cho trẻ nằm. Khi trẻ mới bú xong, tránh các thao tác thay tã hay quần áo vì dễ làm trẻ ọc sữa.

Hiện nay, vẫn còn phổ biến tình trạng sản phụ phải ăn cơm với muối tiêu, thịt kho thật mặn, kiêng cữ canh, rau, trái cây. Điều này làm cho bà mẹ khó ăn uống, thiếu năng lượng, mệt mỏi, táo bón, thiếu canxi, trong khi cơ thể người mẹ cần dinh dưỡng để bù năng lượng đã mất do sinh nở và cho trẻ bú. Do vậy, các bà mẹ phải ăn uống đủ thành phần thịt, cá, trứng, rau, trái cây và uống sữa thêm, uống nhiều nước, chế độ nghỉ ngơi hợp lý.

Trẻ mới sinh còn bé tẹo. Các bà mẹ thường lo lắng và lúng túng không biết làm thế nào để tự tay tắm cho con, nhiệt độ nước tắm bao nhiêu là vừa?, Tắm bằng gì để tốt cho sức khoẻ của bé?

Tắm bao nhiêu lần trong tuần?

Với bé sơ sinh, nhiều mẹ cho rằng chỉ cần tắm cho bé 2 - 3 lần/tuần là đủ. Tất nhiên mẹ vẫn phải dùng khăn ấm lau rửa cho bé ở những khe, nếp gấp của da, vệ sinh bộ phận sinh dục. Vì ở độ tuổi này, bé thường không bị bẩn, trong khi tắm lại dẫn tới hiện tượng khô da. Nhưng nước là môi trường quen thuộc với bé từ khi nằm trong bụng mẹ và rất tốt cho quá trình tự nhiên của bé. Vì vậy, mẹ nên tắm cho bé hàng ngày.

Tắm vào thời điểm nào trong ngày?

Mẹ nên chọn tắm cho con vào lúc có ánh nắng mặt trời và thuận tiện cho bố mẹ. Vào khoảng 10 giờ - 11 giờ sáng, hoặc 3 giờ - 4 giờ chiều. Lúc đó trời còn sáng, không khí sẽ ấm hơn, bé ngâm mình trong nước cũng không sợ lạnh.

Không nên tắm cho bé vào lúc sáng sớm và chiều muộn, hoặc giữa trưa. Tốt nhất, mẹ có thể rèn cho bé một thói quen theo trình tự: tắm - bé bú mẹ - ngủ. Vì thông thường, sau khi tắm xong, bé sẽ đói, ăn sẽ ngon miệng và ngủ sâu hơn.

Hỏi: Tôi chuẩn bị sinh con đầu lòng nên rất lo lắng. Tôi đã tham khảo kinh nghiệm, nhưng người thì nói ngày nào cũng phải tắm cho bé, người thì nói nếu sinh vào mùa đông thì không cần phải tắm hàng ngày.  Xin quý báo tư vấn giúp tôi. Lê Thị Hằng (Lai Châu)

Trả lời:

Vệ sinh đặc biệt là tắm cho trẻ sơ sinh là việc làm rất cần thiết cho sự phát triển cơ thể của trẻ. Vì ở trẻ nhỏ, quá trình trao đổi chất diễn ra rất nhanh, các chất bài tiết mạnh nên da bé rất nhanh bẩn. 

Nếu không được tắm rửa, da bị bít lỗ chân lông, ngứa ngáy sẽ khiến bé rất khó chịu, thậm chí có thể gây viêm nhiễm. Vì vậy, sau sinh bé về nhà vẫn cần được vệ sinh sạch sẽ, thường xuyên, có thể tắm hằng ngày hoặc cách ngày (trời rét, đối với trẻ trên 10 ngày tuổi trở đi thì không nhất thiết phải tắm hàng ngày, có thể  2 - 3 ngày tắm một lần). 

Cần tắm cho bé trong phòng kín, nhiệt độ trong phòng ấm áp. Trước khi tắm, phải chuẩn bị sẵn khăn ấm để lau người, quần áo mặc cho bé. Cẩn thận hơn, người nhà có thể làm ấm các đồ này trước khi mặc cho con. Cần tắm nhanh, thời gian tắm của trẻ không nên quá 5 phút, nếu tắm lâu trẻ sẽ dễ bị cảm lạnh. 

Nên tắm theo trình tự từ dưới lên trên (rửa chân trước, rồi làm sạch dần lên trên, gội đầu cuối cùng, khi đã tắm xong và mặc ấm phần thân cho trẻ).

Bạn có thể tắm cho bé vào bất cứ thời gian nào trong ngày. Tốt nhất nên tắm khoảng thời gian buổi sáng sau 9h30, buổi chiều trước 4h30 (tùy theo mùa). Nhưng trẻ thường ngủ sau khi được tắm (như là một hình thức thư giãn), vì vậy tốt nhất hết bạn hãy tắm bé vào khoảng thời gian trước khi bé ngủ.

Không tắm vào lúc bé đói quá, và cũng không nên tắm khi mới vừa cho bé ăn no, bởi vì những cử động mạnh sẽ dễ làm trẻ bị trớ sữa và khó chịu.

Khi các em bé mới sinh còn nhỏ xíu, rốn lại chưa rụng, nhiều bà mẹ trẻ rất sợ hoặc ngại tắm cho con vì sợ bé bị lạnh, bị nước vào mắt, nước vào rốn gây viêm nhiễm…

Những hướng dẫn chi tiết của BS CK1 Phạm Thị Thục – Nguyên Trưởng phòng khám Nhi và tư vấn dinh dưỡng, Bệnh viện Bạch Mai dưới đây chắc chắn sẽ giúp các mẹ tự tin hơn trong việc chăm sóc và tắm cho bé yêu của mình nhé!

Chuẩn bị:

- Nơi tắm: Phòng ấm, đóng cửa tránh gió lùa, bật đèn sáng. Mùa lạnh có thể dùng điều hòa ấm hoặc lò sưởi nhưng phải có chỗ thông hơi, nhiệt độ phòng khoảng 29 – 30 độ C.

- Đồ dùng để tắm:

+ Hai chậu nước đã đun sôi để nguội xuống 36 – 37 độ C, hoặc thử bằng khuỷu tay thấy nước ấm là được.

+ Khăn tắm, khăn lau khô, tã, quần áo, tất, bao tay, mũ và một ít bông khô, cồn 70 độ.

+ Xà phòng tắm, dầu gội đầu dành cho trẻ sơ sinh, không chứa nhiều kiềm.

+ Thoa dầu cho bé, loại dành cho trẻ (thoa lên lưng, ngực và bụng, giúp bé chống lạnh trong khi tắm).

Nơi tắm cho trẻ sơ sinh nên kín gió để tránh gió lùa (Ảnh minh họa).

Tư thế người tắm bé: Tốt nhất, bạn ngồi trên một chiếc ghế thấp một cách thoải mái. Bế trẻ trên cánh tay trái, đầu nằm gọn trong lòng bàn tay và lưng nằm trên cánh tay trái. Mông trẻ đặt trên đùi trái của bạn.Cách tắm cho bé

Cách tắm:

- Rửa mặt cho bé: Tay phải dùng khăn thấm nước ấm, vắt khô, lau mặt, lau tai, lau cổ cho bé.

- Gội đầu cho bé: Dùng ngón tay cái và ngón tay giữa của bàn tay trái bịt hai lỗ tai bé. Tay phải dội nước rồi dùng dầu gội đầu xoa lên đầu bé. Sau đó, gội sạch đầu bằng nước ấm của chậu nước thứ nhất rồi lau khô tóc.

- Tắm toàn thân bé: Cởi áo và tã lót cho bé, xoa xà phòng hoặc dầu tắm lên người bé.

+ Nếu rốn chưa rụng: Vớt nước lên phần trên rốn: ngực, nách, tay, lưng… sau đó chuyển bé sang cánh tay phải, đầu bé quay vào phía nách người tắm. Đặt mông bé vào chậu nước. Tay trái vớt nước tắm phần dưới rốn: bẹn, mông, bộ phận sinh dục, hậu môn và hai chân. Sau đó dùng chậu nước thứ hai để rửa sạch lại. Chú ý không làm ướt rốn bé.

+ Nếu rốn đã rụng, chân rốn đã lành: Sau khi đã gội đầu và lau khô, bạn có thể xoa xà phòng lên người bé rồi đặt bé vào chậu nước. Tay phải đỡ đầu và cổ bé, tay trái kỳ cọ nhẹ nhàng những phần còn lại, sau đó chuyển bé sang chậu nước sạch khác để rửa lại rồi lau khô toàn thân cho bé.

Thay băng rốn, chăm sóc da và mặc quần áo, tã lót cho bé: Khi đã tắm xong, đặt bé vào khăn sạch, mềm, lau khô toàn thân (chú ý lau khô các nếp gấp da), rồi mặc áo cho bé. Sau đó, bạn sát trùng tay bằng cồn 70 độ rồi thay băng rốn cho bé, bôi kem chống hăm lên cổ, nách, ngực, lưng, khuỷu tay, khuỷu chân.

Bôi kem dưỡng da cho bé vào hậu môn, bẹn, quanh bộ phận sinh dục để giữ cho da khô, đề phòng hăm loét. Quấn tã, lót và đi tất chân, bao tay cho bé… Làm ẩm bông bằng nước chín ấm để lau vành tai, mũi rồi đội mũ và quấn chăn cho bé nếu trời lạnh.

Trẻ từ khi sinh ra đến 30 ngày được gọi là sơ sinh. Trẻ sinh ra đủ tháng khi tuổi thai từ đủ 37 tuần đến hết 41 tuần. Trẻ sơ sinh đủ tháng có cân nặng lúc đẻ trên 2,5 kg, chiều dài của bé trung bình 48 – 50cm. Để trẻ được khỏe mạnh, nhân viên y tế thôn bản cần hướng dẫn các bậc cha mẹ các phương pháp chăm sóc trẻ ngay từ lúc sơ sinh.

Trong tử cung của mẹ, thân nhiệt của trẻ luôn được ổn định nhưng ngay sau khi ra đời, trẻ đã bị mất nhiệt bởi nhiệt độ môi trường thấp hơn. Do vậy, trẻ sơ sinh cần được giữ ấm. Phòng trẻ nằm phải ấm (28 – 30oC), thoáng, không có gió lùa.

Mẹ và bé nên tắm nắng sáng sớm mỗi ngày khoảng 15-20 phút. Tắm nắng không những giúp trẻ có vitamin D để hấp thu tốt canxi trong sữa mà còn giúp nhanh chóng giảm vàng da. Các dụng cụ dùng cho trẻ như: thìa, cốc, bình sữa… phải rửa thật sạch, luộc nước sôi trước khi dùng để đảm bảo vệ sinh. Tã lót, quần áo, mũ, bao tay chân… của trẻ cần phải được giặt sạch phơi dưới nắng.

Trẻ sơ sinh thường có hiện tượng vàng da sinh lý. Vàng da (kèm với tiểu vàng) bắt đầu xuất hiện vào ngày thứ 2, thứ 3 sau sinh, đạt đỉnh điểm vào ngày thứ 3, thứ 4, sau đó giảm dần.

Lớp chất “gây” bao phủ bên ngoài da trẻ trong ngày đầu mới sinh có vai trò giữ nhiệt và bảo vệ cho da trẻ. Do vậy, không nên tắm làm sạch chất “gây” trên da bé ngay sau sinh. Từ ngày thứ 2 trở đi, lớp chất “gây” này lại là môi trường rất thuận lợi cho khả năng nhiễm khuẩn da. Chính vì vậy mà sau khi ra đời từ 24-48 giờ, hàng ngày trẻ phải được tắm sạch. Chú ý, khi rốn trẻ chưa rụng thì lúc tắm tránh làm ướt rốn và sau khi tắm xong phải thay ngay băng rốn vô khuẩn cho trẻ.

Chăm sóc trẻ sơ sinh

Rốn của trẻ phải được chăm sóc kỹ từ lúc mới sinh đến khi rốn rụng. Không nên băng kín rốn vì băng kín rốn sẽ tạo môi trường tốt cho vi khuẩn gây nhiễm trùng rốn và chậm rụng rốn. Để hở rốn sau khi chăm sóc, quấn tã dưới rốn, rốn sẽ mau khô, nhanh rụng, ít nhiễm trùng. Cuống rốn sẽ rụng tự nhiên sau 7-15 ngày. Rốn mới rụng phải giữ khô sạch cho tới khi lên sẹo.

Nên cho trẻ nằm cùng mẹ và cho bú càng sớm càng tốt. Trong vòng 30 phút sau sinh nên cho trẻ bú mẹ để tận dụng nguồn sữa non và các chất kháng khuẩn. Cho trẻ bú đúng tư thế sẽ giúp mẹ tiết nhiều sữa cho con. Người mẹ bế trẻ sao cho: Tư thế đầu và thân trẻ thẳng hàng, bụng trẻ áp sát bụng mẹ, mũi trẻ đối diện bầu vú mẹ, tay mẹ nâng đầu, vai và mông trẻ. Trẻ cần được bú nhiều lần trong ngày (ít nhất 8 lần), bú cả ban đêm. Người mẹ nên cho trẻ bú cả sữa đầu lẫn sữa cuối, không để sữa còn lại trong bầu vú; cho trẻ bú đều cả 2 bên, bú hết bên này mới chuyển sang bên kia, lần sau đổi bên. Phần lớn trẻ sau khi bú dễ bị trớ hoặc nôn ra sữa vừa bú. Để giảm bớt nôn trớ, sau khi trẻ bú, bế trẻ đứng 5-10 phút, đến khi trẻ ợ hơi xong mới cho trẻ nằm. Khi trẻ mới bú xong, tránh các thao tác thay tã hay quần áo vì dễ làm trẻ ọc sữa.

Hiện nay, vẫn còn phổ biến tình trạng sản phụ phải ăn cơm với muối tiêu, thịt kho thật mặn, kiêng cữ canh, rau, trái cây. Điều này làm cho bà mẹ khó ăn uống, thiếu năng lượng, mệt mỏi, táo bón, thiếu canxi, trong khi cơ thể người mẹ cần dinh dưỡng để bù năng lượng đã mất do sinh nở và cho trẻ bú. Do vậy, các bà mẹ phải ăn uống đủ thành phần thịt, cá, trứng, rau, trái cây và uống sữa thêm, uống nhiều nước, chế độ nghỉ ngơi hợp lý.

Vi bé, tắm luôn là một điều cực kỳ tuyệt vời. àn tay mẹ mơn man trên người bé, giọng nói nhẹ nhàng du dương của mẹ sẽ làm bé an tâm, vui vẻ.

Còn bạn, nếu biết cách kiểm soát được tình hình, không ngừng trò chuyện với bé, giao tiếp bằng mắt với bé, chắc chắn bạn cũng sẽ mong ngóng đến giờ tắm cho con yêu.

Lưu ý chung

Trong tuần đầu tiên và sau này, bạn có thể dùng phương pháp lau người đơn giản bằng cách dùng một khăn mềm nhúng vào nước ấm và lau sạch từng phần của cơ thể bé.

Ngoài ra, bạn có thể cho bé tắm bồn. Không cần phải đợi cho đến khi dây rốn khô và tự rụng hay vết thương lành lặn hoàn toàn, bạn mới cho bé tắm ngập trong chậu nước. Thực tế, tắm không làm tăng nguy cơ nhiễm trùng rốn. Hơn thế, cách tắm này còn giúp cơ thể bé không bị mất nhiệt. Hãy chắc chắn rằng nhiệt độ phòng tắm và chậu nước tắm luôn ấm.

Mặc dù một số bậc phụ huynh rất thích tắm bé hằng ngày để đảm bảo sạch sẽ tuyệt đối nhưng đối với trẻ sơ sinh, việc này lại không hoàn toàn nhất thiết. Cho đến khi bé biết trườn bò... thì việc tắm rửa mới cần nhiều hơn 1 - 2 lần/tuần. Vì thế chỉ cần làm vệ sinh thật sạch sẽ cho bé sau mỗi lần thay bỉm hay đại tiện là cơ thể bé đã hoàn toàn sạch sẽ.

Tuy nhiên, vào mùa hè, khi nhiệt độ và độ ẩm trong không khí tăng cao thì tắm nước ấm hằng ngày lại có tác dụng làm mát cơ thể và giúp bé thoải mái.

Việc lạm dụng các chất làm sạch đều có thể gây hại cho làn da mỏng mảnh của bé. Chỉ cần các loại nước tắm có độ pH dịu nhẹ hay xà phòng trung tính được chứng minh là an toàn và nên sử dụng với liều lượng “tiết kiệm” trong những tuần đầu bé vừa chào đời.

Tắm như thế nào

1. Rửa sạch tay của người tắm. Chuẩn bị đầy đủ các vật dụng phục vụ cho việc tắm bé và cần có ít nhất 1 chiếc khăn lớn sạch để làm khô người bé sau khi nhấc từ chậu nước ra, tã lót và quần áo sạch.

2. Đảm bảo nhiệt độ phòng ở mức hợp lý và nước đủ ấm, không quá nóng – khoảng 38oC là vừa. Không dùng nước lạnh tắm bé mà nước phải âm ấm dù là mùa hè.

3. Đối với bé mới sinh, mực nước trong chậu chỉ là khoảng 13cm hay nước ngập hết vai khi đặt bé vào.

4. Mang bé vào phòng tắm và cởi bỏ tã lót, quần áo thật nhẹ nhàng.

5. Đầu tiên, hãy thật từ từ để chân bé tiếp xúc với nước, dùng một tay giữ giữa cổ và đầu bé. Tuy nhiên, nếu bạn hay mọi người trong gia đình thích cách tắm bé truyền thống của gia đình (1 người giữ đầu và mông bé, 1 người tắm) thì cũng cần lưu ý là đầu bé phải luôn thoải mái và bé phải cảm thấy vững chãi, tin tưởng.

6. Lấy 1 chút xíu dung dịch xà phòng ra tay bạn rồi xoa lên người bé hoặc dùng khăn tắm hay bọt biển để kỳ cọ khắp thể bé, từ trên xuống dưới, từ trước ra sau. Gội đầu cho bé bằng khăn mềm, ướt có chút nước tắm gội. Dùng các miếng bông gòn tròn để làm sạch tai và mắt bé. Lưu ý là mỗi miếng bông gòn chỉ được dùng để làm sạch 1 bên mắt nhằm tránh lây bệnh cho mắt kia.

7. Dùng khăn sạch lau lại người bé. Tuyệt đối không dội nước trực tiếp lên người trẻ vì có thể khiến trẻ cảm thấy bất an.

8. Nâng bé ra khỏi bồn tắm với 1 tay giữ giữa đầu và cổ, tay còn lại đặt ở mông, ngón trỏ và ngón cái vươn ra phía đùi (bởi các bé rất trơn khi ướt).

9. Đặt bé vào khăn tắm và lau khô người. Nếu da bé khô, hay bé thường xuyên đóng bỉm thì bạn có thể dùng dưỡng thể thoa cho bé sau tắm. Tuy nhiên, nên hỏi kỹ bác sĩ trước khi dùng bất kỳ loại kem dưỡng nào.

Nếu bạn dùng phấn rôm thì da bé phải hoàn toàn khô ráo trước khi sử dụng. Thoa nhẹ phần cổ và bẹn. Chú ý không để phấn rôm bay vào mũi hay miệng bé.

10. Cuối cùng, mặt quần áo và ôm bé vào lòng, cho bé bú tí mẹ trước khi bé chìm vào giấc ngủ ngon lành.